visitor activity trackervisitor activity monitor پیام خبر - شهر دربند روسیه ، خاک جداافتاده از ایران
پایگاه تحلیلی خبری پیام خبر
خبر فوری:

شهر دربند روسیه ، خاک جداافتاده از ایران

دربند روسیه - دژ
    -     کد خبر: 2282
    -     تاريخ انتشار : ۱۳۹۶/۲/۲۳|۱۱:۳۵
پیام خبر: دربند یا به قول محلی‌ها دربنت (Derbent) شهری در جمهوری داغستانِ روسیه است که در ساحل دریا خزر و شمال مرز آذربایجان قرار دارد. شهردربند که قدیم‌ترین و جنوبی‌ترین شهر روسیه است زمانی جزء خاک ایران به حساب می‌آمد.

دربند یا به قول محلی‌ها دربنت (Derbent) شهری در جمهوری داغستانِ روسیه است که در ساحل دریا خزر و شمال مرز آذربایجان قرار دارد. شهردربند که قدیم‌ترین و جنوبی‌ترین شهر روسیه است زمانی جزء خاک ایران به حساب می‌آمد.

 

 

تاریخچه شهر دربند

دربند خاک ایران زمین

شهر دربند تاریخی ایرانی دارد. اولین نشانه‌های سکونت در این شهر به قرن ۸ پیش از میلاد باز می‌گردد.

از قرن ۶ پیش از میلاد ، این منطقه همواره تحت سیطریه پادشاهان ایرانی بوده‌ تا اینکه  در قرن ۴ میلادی ، قسمتی از آلبانیای قفقاز، از ساتراپ‌های سلسله هخامنشیان، شد.

در قرن پنج میلادی شهر دربند به عنوان دژ مرزداری در آمد که در آن مرزبانان می‌زیستند.

در اواخر قرن پنجم و اوایل قرن ششم میلادی ، قباد یکم پادشاه ساسانیان دستور تجدیدبنای شهر را داد و نام دربند را بر آن نهاد.

دژ کنونی در قرن ۱۲ میلادی بازسازی‌شده‌ و البته از دژ دوران ساسانیان اثری برجا نماده‌است.

برخی تاریخدانان معتقداند که در گذشته سطح دریای خزر خیلی بیشتر از دوران کنونی بوده و پایین آمدن سطح آب دریا راه حمله اقوام مهاجم را باز کرده، بنابراین دستور استحکام بخشی به آن صادر می‌شود.

مُوسِس کاغانکاتواتسی (Movses Kagankatvatsi) تاریخ‌نگار مشهور قرن دهم میلادی در مورد «دیوارهای شگفت‌انگیز شهر» نوشته «پادشاهان ایرانی ماهرترین معماران را به خدمت درآوردند تا با استفاده از بهترین مصالح دیوار‌هایی طولانی و مرتفع بین رشته‌ کوه‌‌های قفقاز و دریای خزر بسازند .»

قبایل مهاجم شمالی در دوران جنگ ساسانیان با امپراتوری بیزانس در غرب و هپتالیان در شرق  کم‌کم شروع به پیشروی در سرزمین‌های قفقاز کردند. بنابراین یزگرد دوم دستور ساخت دیوارهای خشتی در منطقه دربند را صادر کرد.

براساس کتاب تاریخی دربندنامه، پس از اتمام این استحکامات مرزی « خسرو انوشیروان ایرانی‌های زیادی را که  در حدود ۳ هزار خانواده بودند از مناطق مرکزی ایران به شهر دربند و روستای اطراف کوچاند.»

هجوم اعراب

 

 

در سال ۶۵۴ میلادی دربند به تصرف اعراب در آمد و نام آنرا به باب‌الباب تغییر دادند. اعراب دربند را به مرکز مهم ادارای خود در منطقه تبدیل کردند. مورخین عرب با دیدن دژهای مستحکم دربند ساخت آن‌ها را به خسروانوشیروان نسبت دادند و آنرا جزء اعجایب هفتگانه جهان تلقی کردند که البته بی‌شک دربند برجسته‌ترین سازه دفاعی دوران ساسانیان در منقطه قفقاز بود.

در دوران جنگ بین اعراب و امپراتوری خزر به دلیل موقعیت استراتژیکِ قرارگیری در شمال یکی از مسیرهای جاده ابریشم اهمیت دربند دوچندان شد.

هارون‌الرشید خلیفه عباسی مدتی را در شهر دربند زندگی کرده و باعث رونق اقتصادی ، هنری و فرهنگی در شهر شد.

دربند در قرن ۹ میلادی با جمعیتی بیش از ۵۰ هزار نفر بزرگترین شهر منطقه  قفقاز بود. در قرن ۱۰ میلادی با سقوط عباسیان ،  دربند مرکز امیرنشین قفقاز شد.

با هجوم مغول‌ها در سال ۱۲۳۹ میلادی دربند به اشغال آن‌ها درآمد ودر قرن ۱۴ تیمورلنگ آنجا را تسخیر کرد.

بعد از تیمورلنگ در طی چند قرن، شهر در تصرف  شروان‌شاهان ، سلسله‌ای از شاهان منطقه قفقاز، بود. تا اینکه شاه اسماعیل اول صفوی دربند را در قرن ۱۶ میلادی فتح کرد و از آن پس دربند از توابع شیروان شد.

دربند تا قرن ۱۹ جزء از خاک ایران ماند گرچه گاهی ترکان عثمانی آنجا تسخیر کردند.

سرانجام در سال ۱۸۱۳ میلادی شهر دربند به‌موجب عهدنامهٔ گلستان از خاک ایران جدا شد.

زبان فارسی در منطقه

در این دوران فارسی باستان زبان رایج مردم منطقه داغستان و دربند بود گرچه هنوز شمار اندکی از مردم منطقه به فارسی تکلم می‌کنند.

البته نشانه‌های رواج زبان فارسی در شهر دربند و به طور کلی منطقه قفقاز شرقی را می‌توان از سلطنت خسرو انوشیروان تا شاه اسماعیل و شاه عباس کبیر به خوبی یافت.

دژ دربند

 

 

همانگونه که اشاره شد، دژ و دیوارها شهر در دوران سلطنت ساسانیان، زیرنظیر مستقیم خسروانوشیروان، برای جلوگیری از هجوم اقوام شمالی به ایران ساخته شده و از آن زمان و در دوران سلطۀ ساسانیان، اعراب، مغول‌ها، تیمور، شیروان و سلسله‌های ایرانی صفویه تا قاجاریه همراه به این منظور از آن استفاده می‌شده‌است.

قسمت‌های زیادی از دیوارها و استحکامات شهر هنوز به خوبی پربرجا هستند. دیوارهای شهر تا دریای خزر امتداد دارند. ارگ شهر به مساحت ۴٫۵ هکتار نیز در کنار باروها به خوبی برجا مانده است.

از جاذبه‌های دیدنی ارگ دربند می‌توان به حمام‌ها، آب‌انبارها، گورستان‌های قدیمی، کاروانسرا و چندین مسجد نام برد.

مسجد جم، قدیمی‌ترین مسجد دربند است که در اصل کلیسایی قدیمی بوده‌‌است.

مدرسه علوم دینی دربند ساخته شده در قرن ۱۵ میلادی و مسجدهای خیرالله و بِلال از دیگر آثار تاریخی شهر هستند.

مرزبان‌ها فرماندهانی بودند که حکمرانی استان‌های مرزی و وظیفه تامین امنیت راههای تجاری را بر عهده داشتند. مقابله با قبایل مهاجم همچون اعراب بدوی، هپتالیان و ترکان اغوز از جماه وظایف آن‌ها بود. همچنین مرزبانان در خط نخست دفاعی برابر مهاجمینی چون رومی‌ها و کوشانیان قرار داشتند.

ارسال نظر

نام
پست الکترونیک
متن
captcha
ارسال