کتاب سال فارس

دکترمحمدرضا خالصی نویسنده، پژوهشگر و دبیر علمی دومین جشنواره کتاب سال استان فارس در مراسم رونمایی از پوستر این جشنواره و یادمان منصور اوجی، گفت: کتاب در فرهنگ و اندیشه اسلامی نقشی ویژه دارد.

به گزارش پیام خبر، به فاصله اندکی از درگذشت منصور اوجی در زادگاهش شیراز، یکی از رویدادهای ملی ادبی پایتخت کتاب ایران در سال ۱۴۰۰ به نام این ادیب و شاعر نامیده شد.

محمدرضا خالصی شامگاه شنبه ۸ خرداد ۱۴۰۰ در آیینی که به میزبانی آرامگاه سعدی با رعایت شیوه‌نامه‌های بهداشتی برگزار شد و شمار محدودی مهمان داشت، عنوان کرد: نخست آن که در این فرهنگ همه اشیای این عالم با شنیدن کلمه کُن پدیدار شده و وجودشان تبلور و تَجَسُّد می‌یابد، پس می‌توان گفت که همه عالم یک کتاب است که بر مجموعه‌ای از کلمات الله تداعی می‌شود. ابن عربی در کتاب فتوحات المکیه می‌گوید: العالم کله کلمات الله فی الوجود سراسرِ عالم، کلماتِ خداوند در هستی هستند. اما نکته ظریف‌تر این مطلب این است که این عالَم در اندیشه اسلامی در غایتِ اتقان و استواری و زیبائی شکل گرفته، پس بر این اساس عالَم متنی هنری است.

به گفته این استاد دانشگاه شیراز، ابن عربی در فتوحات جلد ششم می‌نویسد: العالم صنعه الله عالَم، هنرِ خداوند است، یعنی هم جهان آفرینش متنی است منبعث از کلماتِ خداوند و هم متنی است هنری که با زیبائی شکل یافته است». دوباره ابن عربی می نویسد: «بالصنعه ظهر الحق فی الوجود حق با هنر در هستی ظهور یافت.» و انسان، اساس و بنیان این هنرِ خداوندی است. و أحکم الصنعه الانسانیه. از سوی دیگر در فرهنگ اسلامی، معجزه پیامبر اسلام، کتاب است. هرچند بقیه پیامبران هم کتاب داشتند و انزل معهم الکتاب، اما کتاب‌های ایشان با معجزات آنان متفاوت بود.

خالصی افزود: در قرآن کریم ۳۱۹ بار ماده کتب و مشتقات آن در ساختارهای گوناگون بیان شده است و این بسامد بالا نشان از اهمیت والای کتاب در این فرهنگ دارد. خداوند قرآن مجید را در جای جای مصحف شریف کتاب خوانده است: ذلک الکتاب/انه لقرآن کریم فی کتاب مکنون/انه لکتاب عزیز/انزل علیک الکتاب/کتاب انزلناه الیک و بسیاری دیگر. آن هم با صفاتی می‌آورد که نشان از شأن و شوکت این کتاب دارد: مبین ۱۲ مرتبه، منیر ۶ مرتبه، مسطور ۳ مرتبه، حکیم ۲ مرتبه و... و.

دبیر علمی کتاب سال استان فارس، ادامه داد: این کتابِ مقدس معجزه است و چون هر معجزه دیگر همراه با تَحَدی است یعنی به مبارزه طلبیدن؛ قل لئن اجتمعت الانس و الجن علی أن یأتوا بمثل هذا القرآن لا یأتون بمثله. بعدها قرآن مجید سرچشمه لایزال اندیشه و تفکر و علوم در جهان اسلام شد.

خالصی با بیان اینکه کتاب در تمدن اسلامی نیز بر این اساس جایگاه و شأن ویژه‌ای یافت، عنوان کرد: بگذارید مثالی بزنم که تا مطلبم روشن تر شود تمامِ شهرهای تمدن اسلامی از قرن سوم هجری به بعد زیرِ سلطه کتاب قرار دارد. غناوی در کتاب الادب فی ظل بنی بویه می‌نویسد: مراکز سیاسی و اجتماعی در قرن سوم و چهارم مملو از اندیشمندان و کتابخانه‌های بسیار مجهز است.

به گفته این پژوهشگر و مولف، ثعالبی در کتاب یتیمه الدهر جلد دوم اشاره می‌کند که با همه تشتتی که در حکومت‌های سیاسی وجود داشت ولی تألیف و نگارش کتاب و جمع‌آوری آن و اعزاز نویسندگان و فرهنگ‌وران وجه مشترک همه نظام‌های سیاسی بود. ثعالبی از آل بویه نام می‌برد حتی از غزنویان که چندان از سواد مناسبی هم برخوردار بودند. ابن خلدون نیز در المقدمه جلد دوم از بنی حمدان، فاطمیان نام می‌برد که دانشگاه الازهر را می‌سازند و دارالحکمه را بنا می‌نهند و کتابخانه‌های منحصربه‌فرد می‌سازند و رصدخانه را بنیان می‌نهند.

وی ادامه داد: ابن خلکان در کتاب دیوان المبتداء و الخبر می‌نویسد: در مسجد جامع بزرگ هر شهر کتابخانه بزرگی وجود داشت و دانشمندان کتاب‌های خود را وقف این کتابخانه‌ها می‌کردند. پادشاه اندلس، فهرست کتابخانه‌اش چهل وچهار دفتر بیست برگ بزرگ بود که تنها در آن‌ها نام کتاب‌های موجود در کتابخانه‌اش ذکر شده بود. مقریزی در کتاب الخطط جلد اول می‌نویسد: عزیز فاطمی کتابخانه بسیار بزرگی تأسیس کرده بود که وقتی در حضور او از کتاب العین خلیل بن احمد فراهیدی نام برده شد، کتابدار خود را خواست و بیش از سی نسخه خطی از این کتاب را نشان داد که یکی از آن‌ها به خط خود خلیل بود. همان مقریزی در الخطط شماره کتاب‌های کتابخانه عزیر را ششصد و یک هزار نسخه بر می‌شمرد.

وی با اشاره به اینکه مقدسی در کتاب احسن التقاسیم کتابخانه عضدالدوله را در شیراز دیده و اعجاب او را از لحاظ وسعت و تجهیزات برانگیخته و می‌گوید کتابی در عالم نیست که در این کتابخانه نباشد، گفت: در شهر موصل جعفر بن محمد بن حمدان دارالعلمی می‌سازد با کتابخانه مجهز و بزرگی که ورود برای عموم آزاد بوده است. در این کتابخانه اگر علاقه‌مند مستمندی می‌آمد به او قلم و دوات و دفتر رایگان می‌دادند تا بتواند یادداشت‌برداری کند و اگر حضورش دائمی بود به او مستمری تعلق می‌گرفت. ابن حبان قاضی نیز در نیشابور دارالعلمی می‌سازد که کتابخانه بسیار مفصلی دارد که دارای خوابگاه است و به علاقه‌مندان مستمری تعلق می‌گیرد.

به گفته خالصی، حاکم بامرالله در قاهره کتابخانه مجهزی می‌سازد و لوازم التحریر رایگان در اختیار خوانندگان قرار می‌دهد و مستمری به آن‌ها تعلق می‌گیرد. حلقه‌های تدریس و کتاب‌خوانی نیز از رونق خاصی برخوردارند مقدسی می‌نویسد تنها در مسجد جامع قاهره ۱۲۰ حلقه درس و کتاب‌خوانی شبانه برگزار می‌شد. ابن جوزی در المنتظم می‌نویسد حتی در یخ بندان‌ها و سرمای شدید هم این حلقه‌های درس و کتاب خوانی تعطیل نمی‌شد. در همان زمان به قول «آدام متز» در کتاب الحضاره الاسلامی بزرگ‌ترین کتابخانه‌های غرب در کلیساس کنستانز ۳۵۴ جلد کتاب و کتابخانه بندیکت کمتر از ۱۰۰ جلد کتاب و کتابخانه  شهر بامبرگ ۹۶ کتاب داشتند.

کتاب، امروز غریب‌ترین کالای فرهنگی کشور است

وی در ادامه اظهار کرد: چه بر سر این تمدن آمده که امروز ما شاهد آنیم که در کشور ۸۰ میلیون نفری ایران شمارگان کتاب به ۲۰۰ چلد رسیده است، حدیثی است به قول حکیم فردوسی پُر آبِ چشم. کتاب، امروز غریب‌ترین کالای فرهنگی کشور ماست و نویسندگان از کتاب‌های‌شان هم غریب‌ترند...

خالصی با بیان اینکه دومین دوره کتاب سال فارس امسال نیز به کار خود ادامه خواهد داد، افزود: این جشنواره در زمینه‌های پژوهش، داستان، شعر، کودک و نوجوان، مذهب، تاریخ و جغرافیا به همراه بخش ویژه‌ای به پاسداشت و یادبود استاد فقید منصور اوجی به پژوهش‌های ویژه فارس‌شناسی تعلق خواهد داشت. نویسندگان می‌توانند آثار خود را که از ابتدای سال ۱۳۹۸ تا پایان اردیبهشت ۱۴۰۰ چاپ و منتشر شده است را در دو نسخه اصلی به دبیرخانه ارسال کرده و در زمینه آثار ترجمه شده ارسال نسخه‌ای از متن اصلی از جمله شرایط شرکت در این جشنواره است.

به گفته دبیر علمی دومین جایزه کتاب سال فارس، کتاب‌های الکترونیک نیز به دبیرخانه باید دارای مجوز وازرت فرهنگ و ارشاد اسلامی بوده و هولوگرام نیز داشته باشند. ناشران نیز می‌توانند آثار منتشر شده خود را در زمینه‌های مذکور به دبیرخانه ارسال کنند. به برترین ناشر که در زمینه فارس‌پژوهی آثار بیشتری را منتشر کرده است هدیه تعلق خواهد گرفت.

وی مهلت ارسال آثار به دبیرخانه جایزه کتاب سال فارس را تا پایان شهریورماه ۱۴۰۰ اعلام کرد و گفت: در این زمینه هرگونه اثری اعم از تألیف که منظور ما از آن پدید آوردن اثری است که محصول خلاقیت ذهن و هنر نویسنده و یا نتیجه و ابتکار او باشد و کپی کار دیگران محسوب نشود و یا احیا و تصحیح متون به معنای بازخوانی، بازنویسی و آماده‌سازی یک متن بر اساس نسخ معتبر و نزدیک‌ترین متن به نوشته مولف باشد یا ترجمه که برگردان درست و دقیق و صحیح کتاب از زبان دیگری به زبان فارسی باشد مد نظر است.

خالصی با اعلام اینکه در این دوره در هر رشته یک اثر برگزیده و یک اثر شایسته تقدیر خواهیم داشت، افزود: دبیرخانه کتاب سال استان فارس در اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی مستقر خواهد بود.

وی پیرامون داوری نیز عنوان کرد که در سه مرحله انجام می‌پذیرد که مرحله اول متشکل از سه داور در هر رشته که هر کتاب با دو رای مثبت از دواران برگزیده و به مرحله دوم راه می یابد؛ مرحله دوم متشکل از سه داور در هر رشته که هر کتابی که میانگین ۷۰ امتیاز از مجموع ۱۰۰ امتیاز به آن تعلق گرفت به مرحله نهایی خواهد رفت و مرحله نهایی که متشکل از سه داور در هر رشته خواهد بود و هر کتابی که حداقل میانگین ۸۰ امتیاز از ۱۰۰ امتیاز را به دست آورد برگزیده خواهد شد.

خالصی به معیارهای داوری اشاره کرد و افزود: تأثیرگذاری در ارتقا سطح علمی و فرهنگی، تازگی و نوآوری در موضوع و ساختار و پرداخت، رعایت استانداردهای نگارش، رعایت استاندارده در ذکر منابع و مأخذ، بهره‌مندی از قدرت تخیل و استنتاج منطقی، استحکام زبان، برخورداری از قدرت اقناع و تأثیرگذاری بر مخاطب، رعایت استانداردهای تألیف، تصحیح و ترجمه و آراستگی کتاب در چاپ این موارد است.

دبیر علمی دومین جایزه کتاب سال فارس درخصوص جوایز این دوره از جشنواره یادشده، اعلام کرد: به فرد برگزیده  هر رشته ۶ میلیون تومان همراه با تندیس و تقدیر نامه جشنواره تعلق خواهد گرفت و آثار شایسته تقدیر در هر رشته نیز ۴ میلیون تومان همراه با تقدیر نامه جشنواره را اخذ خواهند کرد. به ناشر برگزیده نیز ۶ میلیون تومان به همراه تندیس و تقدیر نامه جشنواره اهدا خواهد شد.

در ادامه این مراسم مدیر کل فرهنگ و ارشاد اسلامی فارس از نام‌گذاری دومین جایزه کتاب سال استان فارس به نام «منصور اوجی» خبر داد و گفت:

صابر سهرابی اعلام کرد: سال گذشته اولین دوره جایزه کتاب سال با حضور مرحوم «منصور اوجی» در موزه مشکین فام برگزار شد.

مدیر کل فرهنگ و ارشاد اسلامی فارس با یادآوری این مطلب که اوجی آن زمان ابراز خوشحالی و مسرت و بر لزوم ادامه این تاکید کرد چرا که باعث اشتیاق بیشتر نویسندگان می شود، افزود: با اتفاق ناگوار درگذشت استاد اوجی، جایزه امسال را به نام این نویسنده و شاعر بزرگ استان نامگذاری کردیم.

دبیر شورای فرهنگ عمومی فارس با یادآوری این مطلب که این نامگذاری نشان از توجه به عرصه قلم دارد، بیان کرد: منصور اوجی همیشه در اوج بود، او شور، شوق، عشق و ادبیات را زندگی می کرد.

وی با اشاره به اینکه اوجی را می توان پر اهمیت‌ترین نماینده شعر کوتاه نیمایی نامید، تصریح کرد: اوجی مردی از دنیای واژگان بود و سال صلابت و ایستادگی خود را با نشان ادب گره زده بود و فخری برای مردمان بود و امروز او در سکوت سنگ خود تا به ابد گویاست در هزاران سال شعر او کلامی است که در سینه‌های عاشقان ادبیات حک شده است.

سهرابی با تاکید بر اینکه امروز نشان ویژه دومین کتاب سال فارس با نام «منصور اوجی» نام‌گذاری شد، افزود: بر خود می‌بالیم که شیراز شهری است که لحظه‌لحظه‌اش از نفس‌های مردانی چون اوجی و دیگر شاعران و نام‌آوران ادب و فرهنگ است که همیشه دوست داشتند مانندی نداشته باشند و در اوج بمانند و وجود پاکشان را ارج می‌نهیم و به روح بلندشان درود می‌فرستیم.

مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان فارس ابراز امیدواری کرد که روزهایی سرشار از شکوفه‌های شعر و شعور که درخت تناور ادبیات آن را بارور خواهد ساخت، در پیش باشد.

اوجی که هزاران سال عمر می‌کند/کتاب سال فارس به نام شاعری در اوج

کمالی سروستانی، مدیر مرکز اسناد و کتابخانه ملی فارس، گفت: منصور اوجی زنده است و نمرده؛ او هزاران سال عمر می‌کند زیرا به این موضوع باور داشت. اوجی غریب نبود و در زمان زندگی، مراسم بزرگداشت مختلفی برایش برگزار شد.

وی گفت: هشت بزرگداشت برای او در سطح عالی در کشور و استان برگزار شد و سه کتاب پیرامون منصور اوجی نوشته شد.

به گفته مدیر مرکز اسناد و کتابخانه ملی فارس، متانت و آرامش اوجی باعث شده بود، بسیاری از فرهیختگان را دور خود جمع کند؛ او بدین خاطر هزاران سال عمر می‌کند زیرا به این موضوع باور داشت.

وی در پایان به بیان خاطراتی از منصور اوجی با شاعران بزرگی نظیر احمد شاملو و همچنین روز ۲۲ بهمن و شعرخوانی استاد اوجی پس از تصرف رادیو شیراز توسط انقلابیون پرداخت.

در ادامه این مراسم دومین جایزه کتاب سال فارس با عنوان «منصور اوجی» رونمایی شد و خواهر او در رثای منصور اوجی به شعرخوانی و خاطره‌گویی پرداخت.

یادآور می‌شود: دومین جایزه کتاب سال استان فارس به دبیری محمدرضا خالصی برگزار می‌شود و ۳۱ شهریور ۱۴۰۰ آخرین مهلت ارسال آثار به این جشنواره ادبی است.

ارسال نظر

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
4 + 11 =

اخبار ویژه کرونا

آخرین اخبار

فرهنگ، هنر و ادب

گفتگو و تحلیل