تاریخ : پنج شنبه, ۲۷ مرداد , ۱۴۰۱ Thursday, 18 August , 2022
13

شب یلدا تولد نور خورشید است/ یلدا در ایران باستان آیینی مذهبی است

  • کد خبر : 166504
  • 30 آذر 1400 - 9:59
شب یلدا تولد نور خورشید است/ یلدا در ایران باستان آیینی مذهبی است
در ایران باستان جشن همواره یک معنای دینی و مذهبی داشته است و به معنای نیایش و ستایش است، یلدا در نگاه ایرانیان باستان تولد نور خورشید در شب چله است.

امین رضا نوشین در گفت و گویی اختصاصی با پیام خبر، در پاسخ به پرسشی پیرامون جشن میانه سال گفت: در ایران باستان جشن همواره یک معنای دینی و مذهبی داشته است و واژه جشن با یشن و یسنا هم ریشه است و به معنای نیایش و ستایش است.

استاد فلسفه شرق ادامه داد: وقتی به سراغ اوستا می رویم کتابی است تشکیل شده از پنج بخش یا پنج کتاب که نام دو بخش این کتاب یعنی یسنه و یشت ها از این واژه وام گرفته اند که هر دو با واژه جشن هم ریشه است.

وی اضافه کرد: در ایران باستان این جشن ها و مراسم مذهبی را هر ماه و هر سال برگزار می کردند و این مراسم برای اوقات خاص نبوده است، ایرانی ها هفته نداشتند و تقسیم ایام به هفته را از فرهنگ عرب آموختند، در واقع ایرانی ها سال و ماه داشتند، ۱۲ ماه ۳۰ روزه که ۳۶۰ روز می شد که ۵ روز اضافه را خمسه مسرقه یا پنجه دزدیده می نامیدند که مراسم خاص خود را داشت.

این دین پژوه افزود: تمام ۳۰ روز و هر ماه نام خاصی داشتندو با نام موجودات قدسی در فرهنگ زرتشتی در ارتباط بودند، زرتشتیان به امشاسپندان اعتقاد داشتند که فروزه یا فرشته های دین زرتشتی معرفی شدند و یا ایزدانی بودند کهذیل توحید زرتشتی تبدیل به فرشته یا فروزه خدا شدند، پس اسام هر ماه با قدسیان زرتشتی مربوط بودند و نام خاص داشتند مانند فروردین که فرورتین بوده و یا مرداد که امرتات و بعدها امرداد شده است.

نوشین بیان کرد: روزی از هر ماه که با نام آن ماه مقارنه داشته است، مراسم خاص خود را داشته است پس از این رو هر سال ۱۲ جشن برگزار می شده است، جشن یلدا در واقع جشن تولد است، یلدا با واژه میلاد و تولد هم ریشه است.

این استاد دانشگاه عنوان کرد: این جشن در نگاه ایرانیان باستان تولد نور خورشید در شب چله است، تاریکی شب را به زهدان زن و طولانی بودن  شب را به ۹ ماهگی زن باردار مانند می کنند، نور خورشید حاصل این زایش است، زیرا از فردای شب یلدا روزها بلند تر می شوند مانند کودکی که روز به روز بزرگتر می شود.

امین رضا نوشین سعدی پژوه

وی توضیح داد: پس در شب یلدا در واقع نور خورشید متولد می شود و نور خورشید در ایران باستان مقدس بوده است و قداست نور خورشید و خورشید به فرهنگ خاورمیانه مربوط میشود، در مصر و خاورمیانه خورشید پرستی وجود داشته است، در ایران مهر پرستی بوده است که بر سر این موضوع توافقی وجود ندارد که آیا مهر پرستی از روم به ایران آمده است یا از روم و آیین میترا پرستی به ایران آمده است،  علامه طباطبایی شعر زیبایی در این خصوص دارد: پرستش به مستی است در کیش مهر/ برو اند زین جرگه هوشیارها.

نوشین ادامه داد: در فرهنگ مسیحی تحت تاثیر همین فرهنگ ایرانی شب یلدا را تولد عیسی مسیح می دانند ولی در واقع روز و ماه و سال تولد عیسی مسیح مشخص نیست، در فرهنگ مسیحی عیسی مسیح نور است، مسیح خورشید است، اگر چه در ابتدای انجیل یوحنا نوشته شده در آغاز کلمه بو د و کلمه نزد خدا بود و کلمه خدا بود و مسیح کلمه الله معرفی شده اما در زیر متن اینفرهنگ عیسی مسیح نور خورشید است که به مومنین میتابد.

این پژوهشگر افزود: بعدها در فرهنگ مسیحی گفته شد که مژده تولد عیسی مسیح را زرتشتی ها دادند و آنها کسانی بودند که توانسته بودند خورشید را رصد و بر اساس محاسبات آسمانی و مشاهده نور آسمانی این تولد را پیش گویی کرده بودند.

وی در پاسخ به این پرسش که چرا شب تولد نور خورشید  مقدس است گفت: زیرا از فردای آن روز نور بر تاریکی و یا خیر بر شر غلبه میکند و در واقع اهورامزدا بر اهریمن غلبه می کند و در فرهنگ زرتشتی ما با یک دوگانگی مواجه هستیم که جهان تشکیل شده از نور و تاریکی و خیر و شر است، و این غلبه نور بر تاریکی سالی یک بار از نیمه سال به بعد اتفاق می افتد و مژده می دهدکه سرانجام جهان نیز علبه روشنایی بر تاریکی و غلبه خیر بر شر است، در فرهنگ مسیحی نیز غلبه خدا بر شیطان را نشان می دهد در واقع شب تولد عیسی مسیح و شب یلدا غلبه خدا بر شیطان است.

نوشین در خصوص آنچه از شب یلدا فراموش شده است گفت: در شب یلدا سفره یلدا وجود داشته است که آینه، شمع، آتش دان، هندوانه، انار وآجیلی به نام لرک و کتاب اوستا در آن می گذاشتند که بعد از اسلام قرآن، حافظ و شاهنامه جایگزین اوستا شد و آتش دان و آینه از سفره حذف شد، اما مهمترین چیزی که در شب یلدا فراموش شده است جنبه آیینی و مفاهیم اخلاقی این شب است، متاسفانه شب یلدا را به جشن و دورهمی تقلیل داده ایم، اما شب یلدا مفاهیم اخلاقی و اسطوره ای در دل خود دارد که فراموش شده اند، این جشن که نشان از غلبه نور بر تاریکی است به ما می آموزد که از فردای آن روز انسان تازه ای باشیم انشان روشنتری باشیم.

این استاد دانشگاه تاکید کرد: این روشنایی باطنی است وبه تعبیر مولانا :

گفت پیغامبر که نفحتهای حق/ اندرین ایام می‌آرد سبق

گوش و هش دارید این اوقات را/ در ربایید این چنین نفحات را

نفحه آمد مر شما را دید و رفت/ هر که را می‌خواست جان بخشید و رفت

نفحه دیگر رسید آگاه باش/ تا ازین هم وانمانی خواجه‌تاش

مولانا از اینحدیث پیامبر که می فرمایند:« فی ایام دهرکم نفحات» بهره برده است و می گوید در مسیر نسیم الهی قرار گیرید تا دوباره زنده شوید، بر اساس نگاه معنوی شب و سحرگاه دروازه های آسمان باز می شود و الهامات غیبی فرو می آیند در خصوص شب یلدا نیز می توان اینگونه سخن گفت ، حافظ در جایی می گوید:

روز در کسب هنر کوش که می خوردن روز/ دل چون آینه در زنگ ظلام اندازد

آن زمان وقت می صبح فروغ است که شب/ گرد خرگاه افق پرده شام اندازد

لینک کوتاه : https://payamekhabar.ir/?p=166504

ثبت دیدگاه

مجموع دیدگاهها : 0در انتظار بررسی : 0انتشار یافته : ۰
قوانین ارسال دیدگاه
  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط تیم مدیریت در وب منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط باشد منتشر نخواهد شد.