تقویت پایگاه اطلاعات علمی، هوشمندسازی سامانه «نان» و توسعه دیپلماسی علم؛ مهم‌ترین مأموریت‌های برنامه هفتم در ISC

به گزارش پیام خبر، دکتر محمدمهدی علویان مهر، امروز در جمع خبرنگاران گفت: تقویت پایگاه اطلاعات علمی کشور، توسعه و هوشمندسازی سامانه «نان»، ارتقای کیفیت نشریات، اعتبارسنجی دانشگاه‌های خارجی و رتبه‌بندی مؤسسات غیرانتفاعی، از مهم‌ترین مأموریت‌هایی است که برنامه هفتم پیشرفت بر عهده این مؤسسه و وزارت علوم گذاشته و با وجود مشکلات و محدودیت‌های موجود، بخش قابل توجهی از این اهداف در سال گذشته پیش رفته است.

رئیس مؤسسه استنادی و پایش علم و فناوری جهان اسلام ISC، در نشستی با تشریح عملکرد و برنامه‌های این مؤسسه اظهار کرد: در برنامه هفتم پیشرفت، مأموریت‌های متعددی به وزارت علوم، تحقیقات و فناوری واگذار شده که یکی از مهم‌ترین آن‌ها تقویت پایگاه اطلاعات علمی است.

وی با تبیین مفهوم این پایگاه افزود: منظور از پایگاه اطلاعاتی، تمامی پژوهش‌هایی است که در کشور، در دنیا و در جهان اسلام تولید می‌شود و ما باید از آثار آن‌ها اطلاعات کتاب‌شناختی داشته باشیم؛ این آثار شامل مجلات، کتاب‌ها، پتنت‌ها، طرح‌های پژوهشی و پایان‌نامه‌ها می‌شود.

رئیس مؤسسه استنادی و پایش علم و فناوری جهان اسلام ادامه داد: هر کار پژوهشی که در دانشگاه‌ها، پژوهشگاه‌ها و حوزه‌های علمیه انجام می‌شود، حاصل تحقیق آن یا کتاب و مقاله است یا طرح پژوهشی و پتنت؛ بنابراین قانون برنامه هفتم از ما خواسته که اطلاعات این آثار را به شکل کتاب‌شناختی در پایگاه اطلاعاتی خود داشته باشیم.

علویان مهر با اشاره به شکل‌گیری تیم مدیریتی جدید در این مؤسسه گفت: از ابتدای استقرار تیم جدید، حرکت به سمتی آغاز شد که هدف برنامه هفتم در این زمینه محقق شود یا به آن نزدیک شویم و برنامه تحولی مؤسسه نیز در همین راستا تعریف شده است.

وی تصریح کرد: از سال گذشته، علیرغم همه مشکلاتی که در کشور وجود داشته از جمله تحریم‌ها، جنگ، قطعی اینترنت و دیگر مسائل، همکاران ما در مؤسسه نتوانستند به تمام اهداف ترسیم‌شده از ابتدای سال گذشته دست یابند، اما عملکرد خود را در مجموع قابل قبول می‌دانیم و حجم نسبتاً زیادی از کار در همین زمینه به پیش رفته است.

تکمیل گنجینه پتنت‌ها و دریافت اسناد سیاستی

رئیس مؤسسه استنادی و پایش علم و فناوری جهان اسلام ISC، با اشاره به پیشرفت‌های حوزه پتنت اظهار کرد: در بحث پتنت‌ها اتفاقات خوبی در مؤسسه رقم خورده است؛ سال‌ها کار در این حوزه با سرعت اندک پیش می‌رفت، اما در سال گذشته و در پنج ماه ابتدایی امسال، پیشرفت‌های بسیار خوبی حاصل شد و از این نظر گنجینه اطلاعاتی ما تقریباً کامل شده است.

علویان مهر از دریافت اسناد سیاستی از مرکز پژوهش‌های مجلس خبر داد و افزود: اسناد سیاستی کشور به عنوان یکی دیگر از موضوعاتی که باید به پایگاه اطلاعاتی اضافه می‌شد، از مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی دریافت شده است.

وی درباره وضعیت مجلات و مقالات نیز گفت: در حوزه مجلات و مقالات با سرعتی که انتظار داشتیم به همان دلایل پیش‌گفته پیش نرفتیم، اما اتفاقات خوبی در حال وقوع است و اگر اینترنت قطع نشود و کشور وارد شرایط شوک و حاد نشود، امیدواریم تا پایان امسال هدف برنامه هفتم را در این زمینه محقق کنیم.

رئیس مؤسسه استنادی و پایش علم و فناوری جهان اسلام ISC، خاطرنشان کرد: سرعت کار به گونه‌ای برنامه‌ریزی شده که بتوانیم تا یکی دو سال آینده، یک ISC کاملاً متفاوت از منظر پایگاه اطلاعاتی و تقویت آن شاهد باشیم، مشروط بر آنکه شرایط محیطی ما را محدود نکند و دچار مشکل نشویم.

هوشمندسازی سامانه «نان» و تحول دیجیتال

علویان مهر با اشاره به مأموریت توجه به نیازهای صنعت گفت: در مؤسسه، سامانه «نان» (نظام ایده‌ها و نیازها) وجود دارد که به حل مسائل صنعتی کشور کمک می‌کند و مانند گذشته رو به توسعه بوده است.

وی افزود: یکی از کارهای مهم در حال انجام، هوشمندسازی این سامانه است؛ به طور کلی، کاری که در مؤسسه انجام می‌دهیم تحول دیجیتال در ISC است و همه ارکان خود را بر اساس فناوری‌های جدید روزآمد می‌کنیم.

رئیس مؤسسه استنادی و پایش علم و فناوری جهان اسلام ISC، ادامه داد: هوشمندسازی خدمات، یکی از محورهای اصلی کار ماست و سامانه نان به گونه‌ای هوشمند می‌شود که بتواند ایده‌ها و نیازها را به‌صورت همزمان و هوشمند ارائه کند.

ارتقای کیفیت نشریات و دیپلماسی علم و فناوری

علویان مهر با اشاره به مأموریت ارتقای کیفیت مجلات کشور گفت: چون ISC متولی مجلات کشور است، این وظیفه وزارت علوم در عمل بر عهده ماست؛ در همین راستا سال گذشته کارگاه‌های آموزشی برای نشریات علمی کشور برگزار شد و علاوه بر ارتقای مجلات داخلی، نگاهی نیز به مجلات کشورهای اسلامی داریم.

وی افزود: کشورهای اسلامی نیز علاقه‌مندند مجلات‌شان ارتقا پیدا کند و به کمک ISC نیاز دارند؛ کشورهایی مانند پاکستان، عراق و مالزی از جمله کشورهایی هستند که علاقه‌مند به این همکاری‌اند و سال گذشته تفاهم‌نامه همکاری با وزارت علوم عراق نیز امضا شده است.

رئیس مؤسسه استنادی و پایش علم و فناوری جهان اسلام ISC، ابراز امیدواری کرد: این تفاهم‌نامه به دلیل شرایط محیطی و بین‌المللی هنوز به‌طور کامل محقق نشده، اما امیدواریم در نیمه دوم سال با سفری که به عراق خواهیم داشت، با مسئولان این کشور در حوزه نشریات کارهای خوبی انجام دهیم که برای کشورمان درآمد ارزی نیز به همراه دارد.

علویان مهر درباره تعاملات بین‌المللی و دیپلماسی علم و فناوری نیز گفت: با وجود همه فراز و فرودها در سال گذشته و پنج ماه ابتدایی امسال، جلسات مجازی متعددی با کشورهای مختلف از جمله مالزی، عراق، اندونزی و کشورهای آسیای میانه برگزار شده است و اخیراً کشورهایی مانند تونس و ترکیه نیز پیام علاقه‌مندی به همکاری ارسال کرده‌اند.

رصد فناوری‌های نوظهور و انتشار گزارش «سلامت دیجیتال»

وی با اشاره به مأموریت رصد فناوری‌های نوظهور افزود: در برنامه هفتم، فناوری‌هایی مانند هوش مصنوعی، سلامت دیجیتال، کوانتوم و علوم شناختی به صراحت آمده و کشور به این سمت در حال حرکت است.

رئیس مؤسسه استنادی و پایش علم و فناوری جهان اسلام ISC، از انتشار گزارش «سلامت دیجیتال» خبر داد و گفت: یکی از گزارش‌هایی که هنوز منتشر نشده و امروز برای نخستین بار پیش از انتشار آن را اعلام می‌کنیم، موضوع سلامت دیجیتال است که وضعیت ایران، کشورهای اسلامی و جهان در این حوزه را نشان می‌دهد و آمار آن را همکاران ارائه خواهند کرد.

ایجاد مرکز رشد و تجاری‌سازی ISC

علویان مهر از راه‌اندازی واحد تجاری‌سازی و مرکز رشد در این مؤسسه خبر داد و گفت: این اقدام با هدف کمک به شرکت‌های دانش‌بنیان و مراکز رشد انجام شده و امیدواریم هم به دانشگاه‌ها کمک کنیم و هم محصولات خود مؤسسه را عرضه و برای کشور ارزآوری کنیم.

وی تأکید کرد: به عنوان یک نهاد حاکمیتی، بخش عمده خدمات خود را به جامعه علمی کشور رایگان ارائه می‌دهیم، اما خدماتی که به کشورهای دیگر ارائه می‌شود باید از طریق قراردادهایی برای کشور ارزآوری داشته باشد.

اعتبارسنجی دانشگاه‌های خارجی و رتبه‌بندی مؤسسات غیرانتفاعی

رئیس مؤسسه استنادی و پایش علم و فناوری جهان اسلام ISC، با اشاره به مأموریت‌های تازه‌واگذارشده گفت: اعتبارسنجی دانشگاه‌های خارج از کشور که پیش از این هر ساله توسط سازمان امور دانشجویان انجام می‌شد، امسال به ISC واگذار شده است.

وی افزود: بر این اساس، دانشگاه‌های سراسر دنیا را ارزیابی می‌کنیم تا مشخص شود کدام دانشگاه‌ها از نظر ما مورد تأییدند و فارغ‌التحصیلان آن‌ها مدرکشان مورد تأیید وزارت علوم قرار گیرد؛ تمرکز فعلی بیشتر بر دانشگاه‌های ترکیه، قبرس، روسیه و برخی کشورهای عربی است، اما همه کشورها از جمله مالزی نیز در حال ارزیابی‌اند.

علویان مهر ادامه داد: رتبه‌بندی مؤسسات غیرانتفاعی نیز یکی دیگر از مأموریت‌های جدیدی است که امسال از سوی وزارت علوم به ISC واگذار شده است.

وی خاطرنشان کرد: تاکنون دانشگاه‌های دولتی و پژوهشگاه‌ها رتبه‌بندی می‌شدند، اما امسال رتبه‌بندی مؤسسات غیرانتفاعی نیز انجام و اعلام می‌شود؛ نزدیک به ۴۰۰ مؤسسه غیرانتفاعی در کشور وجود دارد که در استان فارس نیز دست‌کم ۱۲ تا ۱۵ مورد از آن‌ها فعال است.

سامانه «نان»، پنجره واحد حل مسائل صنعتی

رئیس مؤسسه استنادی و پایش علم و فناوری جهان اسلام ISC با اشاره به مشکل موازی‌کاری در کشور گفت: در موضوع حل مسائل صنعتی، چندین سامانه در کشور وجود دارد و سامانه نان با هدف ایجاد پنجره واحد ارائه شد تا همه صنایع از یک درگاه وارد شوند.

وی افزود: در برخی وزارتخانه‌ها مانند بهداشت و کشاورزی موفق به ایجاد این پنجره شده‌ایم، اما در برخی وزارتخانه‌ها هنوز فرصت نکرده‌ایم یا تمایلی وجود ندارد.

علویان مهر با اشاره به طرح «محکم» گفت: این طرح پس از جنگ اخیر (جنگ رمضان) و خرابی‌های ایجادشده در کشور راه‌اندازی شد و تمرکز آن بر جبران خسارت‌ها با فراخوان از دانشگاه‌ها و پژوهشگران است؛ هرچند تا حدی موازی‌کاری به شمار می‌رود، اما چون هدف متفاوتی دارد، نمی‌توان آن را کاملاً موازی با سامانه نان دانست.

وی از طرح «استادمحوری» در سامانه نان خبر داد و افزود: در این طرح، اگر اعضای هیئت علمی پروژه‌ای را از سامانه نان بردارند، دانشجویان ارشد و دکترای اضافی از طریق سازمان سنجش به آن‌ها تعلق می‌گیرد تا با هدف حل همان مسئله کار کنند.

رئیس مؤسسه استنادی و پایش علم و فناوری جهان اسلام ISC، با اشاره به هماهنگی دو سامانه «ساطع» و «سمات» گفت: این 2 سامانه در شورای عالی انقلاب فرهنگی نیز کار سامانه نان را انجام می‌دهند و در حال هماهنگی فنی و زیرساختی هستیم تا همه تحت پوشش سامانه نان قرار گیرند و پراکنده‌کاری به حداقل برسد؛ این کار ظرف یکی 2 ماه آینده به انجام می‌رسد.

رشد مقالات علمی و جایگاه ایران

علویان مهر با اشاره به رشد مقالات علمی ایران گفت: روند تعداد مقالات علمی ایران در سال‌های گذشته افزایشی بوده، اما جایگاه ایران در میان کشورها افت کرده است، چراکه کشورهای دیگر نیز به‌شدت در حال کار هستند.

وی افزود: عربستان و ترکیه به عنوان 2 رقیب اصلی ما در بین کشورهای اسلامی به‌شدت فعال شده‌اند و کشورهایی مانند امارات، قطر، مراکش و مصر نیز سرمایه‌گذاری گسترده‌ای انجام می‌دهند؛ بنابراین باید رشد خود را چند برابر کنیم.

رئیس مؤسسه استنادی و پایش علم و فناوری جهان اسلام ISC در پاسخ به دیدگاه منتقدان مقاله‌محوری گفت: توجه به حل مسائل کشور درست است، اما توجه به مقاله نیز بسیار مهم است؛ هیچ کشوری پیدا نمی‌کنید که از نظر تعداد مقالات علمی در صدر باشد اما از نظر فناوری در پایین جدول قرار گیرد. چین و آمریکا هم در صدر تولید مقاله و هم در صدر فناوری دنیا هستند.

وی تأکید کرد: مقاله خود یک شاخص علمی است و برخی مقالات ما ماهیت فناورانه دارند.

مراجعه دانشگاه‌به‌دانشگاه برای احصای مزیت‌ها

علویان مهر از برنامه مراجعه دانشگاه‌به‌دانشگاه خبر داد و گفت: این کار را با دانشگاه‌های مهم کشور آغاز کرده‌ایم و با هیئت رئیسه و اساتید دانشگاه‌هایی مانند شریف، امیرکبیر، تهران، علوم پزشکی تهران، علوم پزشکی شیراز و دانشگاه شیراز جلسه داشته‌ایم.

وی افزود: در این جلسات، نقاط ضعف و قوت و مزیت فناورانه هر دانشگاه احصا می‌شود و به صورت یک پیشنهاد به وزارت علوم، وزارت بهداشت و نهادهای مربوطه ارائه می‌دهیم تا مشخص شود هر دانشگاه به چه سمتی حرکت کند.

رئیس مؤسسه استنادی و پایش علم و فناوری جهان اسلام خاطرنشان کرد: ما در جایگاه تصمیم‌گیری نیستیم، اما در جایگاه تصمیم‌سازی قرار داریم و می‌توانیم پیشنهاد بدهیم؛ پیشنهادهای ما در سال‌های گذشته تأثیر خود را داشته و گزارش‌های رصد فناوری‌های روز دنیا نیز به وزیر علوم، معاون اول رئیس‌جمهور و رئیس مجلس اعلام می‌شود.

فناوری در کف جامعه نیازمند سرمایه‌گذاری است

علویان مهر درباره فاصله تولیدات علمی تا سطح جامعه گفت: از نظر تولید مقاله در فناوری‌های مهم، فاصله ما با دانشگاه‌های کشورهای همجوار زیاد نیست و در برخی زمینه‌ها جلوتریم، اما برای آنکه فناوری در کف جامعه اثر بگذارد و اشتغال ایجاد کند، به سرمایه‌گذاری و ایجاد کسب‌وکارها، شرکت‌های دانش‌بنیان و استارتاپ‌ها نیاز است.

وی افزود: صرف چاپ مقاله در حوزه‌هایی مانند کوانتوم، علوم شناختی یا هوش مصنوعی به فناوری منجر نمی‌شود؛ دولت و حاکمیت باید زمینه تبدیل دانش دانشگاهی به فناوری و محصول را فراهم کنند تا مردم آن را حس کنند.

رئیس مؤسسه استنادی و پایش علم و فناوری جهان اسلام تأکید کرد: آنچه گزارش می‌شود نشان می‌دهد سرمایه‌های علمی خوبی در دانشگاه‌ها داریم؛ اگر این سرمایه‌ها مهاجرت نکنند و حمایت شوند، موضوعاتی که فناوری روز دنیاست و در حال تجاری‌سازی است، در کشور نیز محقق می‌شود.

ایجاد دفاتر منطقه‌ای و همکاری بین‌المللی

علویان مهر با اشاره به مأموریت ایجاد دفاتر منطقه‌ای در کشورهای اسلامی گفت: کشورهای اسلامی را به پنج منطقه تقسیم کرده‌ایم و در هر منطقه باید یک دفتر منطقه‌ای تأسیس شود.

وی افزود: تاجیکستان و کشورهای آسیای میانه علاقه‌مندند و سال گذشته (انتهای سال ۱۴۰۳) نمایندگانشان به ایران آمده و ابراز علاقه کردند؛ ترکیه، قبرس، کشورهای عربی، آفریقایی و آسیای جنوب شرقی نیز از جمله مناطقی هستند که علاقه‌مندی خود را اعلام کرده‌اند.

رئیس مؤسسه استنادی و پایش علم و فناوری جهان اسلام ISC، ادامه داد: پاکستان بسیار علاقه‌مند است و سال گذشته دوبار برای سفر به این کشور برنامه‌ریزی کردیم؛ این کشور از نظر سیاسی همراه ماست و دانشگاه‌هایش نیز علاقه‌مندند.

وی گفت: برنامه‌ریزی کرده‌ایم نخستین دفتر منطقه‌ای را در آسیای جنوب شرقی ایجاد کنیم، چراکه ایرانیان در مالزی و اندونزی فعالند و دانشگاه‌ها و وزیر علوم اندونزی نیز بسیار راغب به همکاری هستند.

علویان مهر با تأکید بر جهانی بودن علم گفت: علم فقط محدود به کشورهای اسلامی نیست؛ ISC قرار است به عنوان سومین نظام استنادی دنیا عمل کند و با تمام دنیا همکاری داشته باشد.

وی افزود: سال گذشته برنامه‌ریزی برای همکاری با چین انجام شد و با روسیه نیز رسماً توافق همکاری در سفر به سن‌پترزبورگ امضا کردیم؛ کشورهای اروپایی و آمریکایی نیز از جمله کشورهایی هستند که می‌توان با آن‌ها همکاری و تبادل داشت، اما این موضوع تا حد زیادی تابع شرایط سیاسی است و امیدواریم شرایط سیاسی اقتضا کند.

رئیس مؤسسه استنادی و پایش علم و فناوری جهان اسلام ISC، با اعلام آمادگی برای همکاری علمی با همه کشورها تصریح کرد: پس از جنگ رمضان و جنگ ۱۲ روزه، میزان عناوین نشریات و تعداد مقالات علمی قابل افزایش است و بخشی از این موضوع به ظرفیت و زمینه همکاری ما با این کشورها بازمی‌گردد.

اگر بخواهید، می‌توانم نسخه‌ای فشرده‌تر، نسخه مناسب خبرگزاری (با نقل‌قول مستقیم)، یا خروجی اختصاصی برای «پیام خبر» با تیتر و لید حرفه‌ای هم از همین متن تهیه کنم.