ذکر جمال شیراز در اشعار جمیل شاعران پارسی زبان

پیام خبر:سید محی الدین حسینی ارسنجانی روزنامه نگار و شیراز پژوه در یادداشتی نوشت:

شیراز زیبا شهری آشنا با تاریخ و فرهنگی کهن،برخوردار از فراوانی مشاهیر رجال و دانشوران،دیاری همچون بهشت زیبا و خوش آب و هوا و دارنده هزاران اثر و نشانه های تمدنی قبل و بعد از اسلام و سرزمین شعر و ادب، عشق و دلدادگی،مهد رویش جوانمردان و قهرمانان نامی ایران زمین است.

شعرا و ادیبان و حتی فلاسفه و یا متفکران نامی ایران و جهان خصوصا سفرنامه نویسان و جهانگردان و اهل ذوق هر کدام به فراخور دیدن شیراز یا شنیدن اوصاف شهرراز به بیان مطالبی در خوبی این شهر آسمانی و سرودن اشعاری ناب و ماندگار درباره دارالعلم شیراز پرداخته اند.

در این مجال به ارائه ابیاتی منتخب از شعرای متاخر و متقدم پارسی گوی ایرانی درباره شیراز که به حق دارالاولیا و مُلک سلیمان است میپردازم.

به آن امید که درک و شناختی بهتر از گذشته و حال این شهر اهورایی پیدا کنیم.

سعدی شیرازی شاعر و ادیب و فیلسوف قرن هفتم هجری که به حق او را خداوند گار سخن مینامندش درباره زادگاه خویش چه خوش سروده است:

آخر ای باد صبا بویی اگر می‌آری

سوی شیراز گذر کن که مرا یار آنجاست

٭٭٭

هر متاعی ز معدنی خیزد

شکر از مصر و سعدی از شیراز

٭٭٭

خوشا تفرج نوروز خاصه در شیراز

که برکند دل مرد مسافر از وطنش

٭٭٭

این نسیم خاک شیراز است یا مشک ختن

یا نگار من پریشان کرده زلف عنبرین؟

٭٭٭

شیرازْ پرغوغا شده‌است از فتنهٔ چشم خوشت

ترسم که آشوبِ خوشت برهم زند شیراز را

٭٭٭

چو پاکان شیراز،خاکی نهاد

ندیدم،که رحمت بر این خاک باد

اما حافظ شیرازی شاعر و عارف کبیر قرن هشتم درباره شهر خود چنین سروده است:

خوشا شیراز و وضع بی‌مثالش

خداوندا نگه دار از زوالش

٭٭٭

نمی‌دهند اجازت مرا به سِیر و سفر

نسیمِ بادِ مُصَلّا و آبِ رُکن آباد

٭٭٭

شیراز و آبِ رکنی و این بادِ خوش نسیم

عیبش مکن که خالِ رُخِ هفت کشور است

٭٭٭

هوای منزل یار آب زندگانی ماست

صبا بیار نسیمی ز خاک شیرازم

٭٭٭

خواجوی کرمانی شاعر نامدار ایرانی که قرنهاست در دل شیراز و در جوار دروازه قرآن و تنگ الله اکبر این شهر خوش آرمیده نیز درباره شیراز چنین سروده است:

هر نسیمی که از آن خطه نیاید باد است

خنک آن باد که از جانب شیراز آید

٭٭٭

عبید زاکانی شاعر طنز پرداز و صاحب منظومه زیبای موش و گربه نیز چنین سروده است:

مرا دلی است گرفتار خطهٔ شیراز

ز من بریده و خو کرده با تنعم و ناز

اما صائب تبریزی صاحب بهترین تک بیتی سروده های زبان پارسی درباره شیراز اینگونه سروده است:

لفظ نازک، حسن معنی را دو بالا می‌کند

شیشه‌ی شیراز می‌باید میِ شیراز را

٭٭٭

بیدل دهلوی شاعر نکوگفتار ایرانی هم در وصف شیراز چنین سروده است:

همه جا انجمن‌آراییِ شیرازِ دل است

معنی از عالم‌ِ کشمیری و لاهوری نیست

٭٭٭

اما از بهترین شعر سروده های ناب درباره شیراز شعر های ماندگار و زیبای شاعر معاصر ما زنده یاد استاد سید محمد حسین بهجت تبریزی متخلص به شهریار است که در پایان ابیاتی از او در اوصاف شیراز را مرور خواهیم کرد:

باز شد روزنی از گلشن شیراز به من

می‌کشد نرگس و نارنج، سری باز به من

سرونازِ ارم از دور به من کرد سلام

جای آن را که چنان سرو کند ناز به من

افق طالع من طلعت باباکوهی است

کو فروتابد از آن کوه سرافراز به من

و.....

٭٭٭

دیدمت دورنمای در و بام ای شیراز

سرم آمد به برِ سینه؛ سلام ای شیراز

وامداریم و سر افکنده ز خجلت در پیش

که پس‌انداخته‌ایم این‌همه وام ای شیراز

توسن بخت نه رام است خدا می‌داند

ورنه دانی که مرا چیست مرام ای شیراز

نَکهت باغ گل و نُزهت نارنجستان

از نسیمم بنوازند مشام ای شیراز

نرگسم سوی چمن خوانَد و سروم سوی باغ

من مردد که دهم دل به کدام ای شیراز

به قیام از بر هر گنبدِ سبزی، سروی

چون عروسانِ خرامان به خیام ای شیراز

توئی آن کشور افسانه که خشت و گِل تست

با من از عهد کهن پیک و پیام ای شیراز

سرورانت مگر از سرو روانت زادند؟

که در آفاق بلندند و بِنام ای شیراز

قرن‌ها می‌رود و ذکر جمیل سعدی

همچنان مانده در اَفواهِ اَنام ای شیراز

خواجه بفشرد سخن را و فکندش همه پوست

تا به لب رانْد همه جان کلام ای شیراز

زان می لعل که خمخانه به حافظ دادی

جرعه‌ای نیز مرا ریز به جام ای شیراز

زان خرابات که بر مسند آن خواجه مقیم

گوشه‌ای نیز مرا بخش مقام ای شیراز

پختگان سوخته خوانندم و انصافم کو

آتشی را که تویی من هله خام ای شیراز

تُرک‌جوشی زده‌ام نیم‌پز و نامطبوع

تب عشقی که بتابیم تمام ای شیراز

شهسوار سخنم لیک نه با آن شمشیر

که به روی تو برآید ز نیام ای شیراز

شاید از گرد و غبار سفرم نشناسی

شهریارم، به در خواجه غلام ای شیراز

لازم به ذکر و یاد آوریست درباره شیراز و وصف این شهر پر آوازه و عروس شهرهای ایرانی چه در دوران‌های گذشته و چه در حال حاضر شاعران بسیاری شعرهای زیبا سروده اند که همه اشعارشان می‌تواند دفتر شعر قطوری درباره شیراز باشد.

کتاب شیراز در شعر شاعران اثر جناب سیروس رومی چشمه ای کوچک در برابر اقیانوس بی کران و عمیق شیراز سروده های دهها و بلکه صدها نفر از شاعران قدیم و جدید ایرانی محسوب میگردد که هر کدامشان در شیراز سروده هایشان به نکته هایی نو از این کهن شهر زیبای ایرانیان پرداخته اند.